Hình dung chủ một khách sạn nhỏ vừa làm xong trạm xử lý nước thải. Trong bảng thiết bị, nhà thầu ghi "bơm định lượng 50l/h" cho khâu châm hóa chất khử trùng. Con số nghe vừa vặn, nhưng chưa ai hỏi mỗi giờ trạm thật sự cần châm bao nhiêu lít dung dịch.
Trả lời ngắn: máy bơm định lượng 50l/h chỉ cần khi trạm phải châm cỡ vài chục lít dung dịch mỗi giờ. Lượng cần châm bằng lưu lượng nước nhân liều, chia nồng độ dung dịch. Ví dụ giả định dưới đây ra 1 L/h, tức 2% của 50 L/h, mức catalog không ghi bơm chạy ra sao.
Máy bơm định lượng 50l/h là bơm nào trong catalog Aquaris
Catalog Aquaris JLM–JBB có hai mã cùng ghi 50 L/h nhưng khác hẳn nhau:
| JLM5001 | JBB50/10 | |
|---|---|---|
| Loại | Bơm điện từ (solenoid), catalog trang 3 | Bơm màng cơ khí, catalog trang 4 |
| Lưu lượng | 50 L/h | 50 L/h |
| Áp suất | 1 bar | 10 bar |
| Công suất | 45 W | 0,25 kW |
| Điện | 1 pha 220–240 V, 50 Hz | 3 pha 380–415 V hoặc 1 pha 220–240 V |
Hai mã cùng "50l/h" nhưng áp suất chênh nhau gấp mười. Vì vậy con số 50 chưa đủ để chọn: phải biết hóa chất được đưa vào bể hở hay vào đường ống có áp. Cấu tạo từng loại xem ở bài bơm định lượng JLM là gì và bơm định lượng JBB là gì; danh sách mã ở trang dòng JLM và JBB.
Tính lượng cần châm bằng ba con số, không bằng số phòng
Số phòng khách sạn không cho biết lưu lượng nước thải, vì lưu lượng còn tùy lượng khách, giờ cao điểm và có bể điều hòa hay không. Muốn biết cỡ bơm, cần ba con số:
Lưu lượng bơm (L/h) = lưu lượng nước (m³/h) × liều hoạt chất (g/m³) ÷ nồng độ dung dịch (g/L).
Lưu ý đơn vị: 1 mg/L bằng 1 g/m³, còn nồng độ dung dịch hay ghi theo g/L. Nhầm giữa mg/L và g/L làm kết quả lệch 1.000 lần.
- Lưu lượng nước: số đo thực tại điểm châm, tính theo giờ (không theo ngày).
- Liều hoạt chất: theo hồ sơ công nghệ và yêu cầu môi trường của công trình, không lấy số của trạm khác.
- Nồng độ dung dịch trong bồn hóa chất: theo hóa chất thực dùng, ghi trên nhãn hoặc phiếu của nhà cung cấp.
Các bước chọn bơm nói chung có ở bài cách chọn bơm định lượng theo lưu lượng, áp suất. Bài này chỉ đi tiếp một câu: với trạm nhỏ, 50 L/h có phải cỡ phù hợp không.
Ví dụ tính (giả định): ra 1 L/h, không phải 50
Giả định để minh họa phép tính, không phải liều khuyến cáo và không phải yêu cầu xả thải: nước cần khử trùng 2 m³/h, liều hoạt chất 5 g/m³, dung dịch trong bồn 10 g/L.
- Hoạt chất cần mỗi giờ: 2 × 5 = 10 g/h.
- Lượng dung dịch cần châm: 10 ÷ 10 = 1 L/h.
- So với bơm 50 L/h: 1 ÷ 50 = 2% công suất danh định.
Thử đổi giả định: nếu giờ cao điểm nước lên 10 m³/h thì cần 5 L/h, tức 10% của 50 L/h. Ngược lại, để cần đủ 50 L/h với cùng liều và nồng độ, nước phải tới khoảng 100 m³/h. Dùng dung dịch đặc hơn thì lượng cần châm còn nhỏ hơn nữa.
Trạm khách sạn nhỏ có lưu lượng đo thực thì thay số của mình vào công thức. Nếu kết quả chỉ vài L/h, cỡ 50 L/h là lớn so với nhu cầu. Nếu kết quả là hàng chục L/h, 50 L/h mới là cỡ đáng xét.
Bơm 50l/h chạy ở vài phần trăm: catalog nói gì và không nói gì
Catalog JLM ghi bơm chỉnh được cả bằng hành trình lẫn tốc độ, màn hình LED hiển thị tốc độ theo phần trăm. Các trang JLM và JBB đã xem không ghi dải chỉnh thấp nhất, cũng không ghi độ chính xác khi bơm chạy ở vài phần trăm công suất. Điều đó nghĩa là:
- Chỉnh 2% trên màn hình chưa chắc cho đúng 1 L/h. Lưu lượng thực phụ thuộc áp tại điểm châm, độ nhớt dung dịch và tình trạng van.
- Muốn biết bơm đang châm bao nhiêu, đo thật. Cách đo thông dụng là hút dung dịch từ ống đong có vạch, chạy trong vài phút ở đúng áp thật, rồi lấy thể tích đã hút chia cho thời gian. Đo xong ghi mức cài tương ứng.
- Nếu nhu cầu tính ra nhỏ, hỏi bên bán dải chỉnh khả dụng bằng văn bản, hoặc xét cỡ nhỏ hơn. Trong cùng catalog JLM còn có JLM1003 (10 L/h, 3 bar) và JLM2003 (20 L/h, 3 bar). Với nhu cầu 1 L/h ở ví dụ trên, 1 L/h bằng 10% của JLM1003.
Bơm châm mà hóa chất không lên thì phần lớn bắt đầu từ ống hút và van, xem bài bơm định lượng không lên hóa chất.
Áp suất tại điểm châm quyết định JLM hay JBB
Catalog ghi dòng JLM từ 1 đến 3 bar, dòng JBB từ 5 đến 10 bar. Mã 50 L/h của JLM là JLM5001 chỉ 1 bar. Mã 50 L/h của JBB là JBB50/10 tới 10 bar.
- Châm vào bể hở hoặc đường ống gần như không áp: áp tại điểm châm thấp, cần kiểm xem có nằm trong 1 bar của JLM5001 không.
- Châm vào đường ống nước đang chạy bơm: áp tại điểm châm bằng áp của ống tại đó. Phải đo tại chỗ, không đoán.
Catalog không nói trạm khách sạn thường châm ở áp bao nhiêu, nên đây là số phải lấy từ sơ đồ công nghệ của chính trạm.
Đầu bơm: hỏi theo hóa chất, đừng đoán theo tên vật liệu
Trang 2 catalog nêu cấu hình đầu bơm theo ứng dụng gồm PVC, SS304 / 316 và PVDF / PTFE. Bảng vật liệu của dòng JLM (trang 3) chi tiết tới các bộ phận sau:
| Bộ phận | PVC | PVDF | SS304 | SS316 |
|---|---|---|---|---|
| Màng | PTFE | PTFE | PTFE | PTFE |
| Thân van | PVC | PVDF | SS304 | SS316 |
| Bi van | Gốm | Gốm | Gốm | Gốm |
| Đế van | PTFE | PTFE | SS304 | SS316 |
| Gioăng O-ring | Viton | Viton | PTFE | PTFE |
Bảng không có dòng "vỏ đầu bơm" riêng. Catalog cũng không ghi hóa chất nào hợp với cấu hình nào. Khi châm javen hay clo, hỏi bên bán theo nồng độ và nhiệt độ thực dùng; đừng suy tương thích từ tên PVC hay PVDF.
Khách sạn nhỏ có thật sự phải châm hóa chất không
Bơm định lượng chỉ cần khi quy trình có châm: khử trùng bằng clo, chỉnh pH, keo tụ. Trạm nước thải khách sạn có hồ sơ công nghệ riêng. Có trạm khử trùng bằng clo, có trạm dùng cách khác, như tia cực tím. Trạm không châm clo thì bơm định lượng phục vụ việc khác, hoặc chưa cần.
Nước thải khách sạn thay đổi theo giờ lưu trú, nên trạm có thể có bể điều hòa để lưu lượng vào các công đoạn sau đều hơn. Nếu chọn chạy bơm châm theo bơm chuyển nước hay theo tín hiệu lưu lượng thì hỏi bên bán cấu hình có làm được không: các trang JLM và JBB đã xem không ghi cổng xung hay tín hiệu 4–20 mA. Phần mỡ từ bếp là chuyện riêng của bơm nước thải, xem bài bơm nước thải nhà hàng: xử lý mỡ trước khi bơm.
Năm điều dễ sai khi chọn cỡ 50l/h
- Chọn theo số phòng. Số phòng không suy ra lưu lượng nước thải hay lượng hóa chất.
- Chọn lớn rồi vặn nhỏ mà không hiệu chuẩn. Catalog không cam kết độ chính xác ở vài phần trăm.
- Chỉ nhìn 50l/h. JLM5001 và JBB50/10 cùng lưu lượng nhưng áp suất 1 bar và 10 bar.
- Đoán tương thích hóa chất từ tên vật liệu. Catalog không ghi bảng tương thích.
- Nhầm đơn vị khi tính. mg/L, g/m³ và g/L khác nhau; sai một bậc là lệch 1.000 lần.
Câu cần hỏi trước khi mua bơm 50l/h
- Lưu lượng nước tại điểm châm theo giờ là bao nhiêu, đo thế nào?
- Hóa chất dùng là gì, nồng độ trong bồn bao nhiêu, nhiệt độ thế nào?
- Áp suất tại điểm châm bao nhiêu bar, bể hở hay ống có áp?
- Lượng cần châm tính ra bao nhiêu L/h, so với 50 L/h được bao nhiêu phần trăm?
- Bên bán xác nhận bằng văn bản dải chỉnh khả dụng và vật liệu đầu bơm theo đúng hóa chất đó chứ?
- Bơm chạy theo thời gian hay theo bơm nước thải; có cần bơm dự phòng không?
Cần đối chiếu cỡ bơm với trạm của bạn thì nhắn qua trang liên hệ. Các bơm định lượng có ở mục bơm định lượng; ứng dụng châm hóa chất xử lý nước xem bài bơm định lượng châm hóa chất xử lý nước.
Câu hỏi thường gặp về máy bơm định lượng 50l/h
Khách sạn nhỏ có cần bơm định lượng 50l/h không?
Còn tùy lượng hóa chất tính ra. Với nước cần khử trùng vài m³/h, liều và nồng độ như ví dụ giả định, lượng cần châm chỉ vài L/h, nhỏ hơn nhiều so với 50 L/h. Chỉ khi tính ra hàng chục L/h mới nên xét cỡ này.
Bơm định lượng 50l/h chỉnh xuống còn vài lít một giờ được không?
Bơm có nút chỉnh, nhưng catalog JLM và JBB đã xem không ghi dải chỉnh thấp nhất hay độ chính xác ở mức thấp. Muốn dùng ở vài lít một giờ phải hiệu chuẩn bằng ống đong ở đúng áp thật, hoặc hỏi bên bán về cỡ nhỏ hơn như JLM1003 (10 L/h) và JLM2003 (20 L/h).
50l/h trong catalog Aquaris là JLM hay JBB?
Cả hai đều có mã 50 L/h: JLM5001 (điện từ, 1 bar, 45 W) và JBB50/10 (màng cơ khí, 10 bar, 0,25 kW). Chọn theo áp suất tại điểm châm.
Đổi từ mg/L sang lít mỗi giờ thế nào?
Lấy lưu lượng nước (m³/h) nhân liều (mg/L, tức g/m³) ra gam hoạt chất mỗi giờ, rồi chia cho nồng độ dung dịch (g/L). Ví dụ giả định ở trên: 2 × 5 = 10 g/h, chia 10 g/L ra 1 L/h.
Bơm chạy mà hóa chất không lên là do đâu?
Nên kiểm đường hút (lọt khí, mất mồi), van và màng trước tiên. Các bước chi tiết có ở bài bơm định lượng không lên hóa chất.