Bạn bật máy bơm ở hố gom, vài giây sau cầu dao chống giật "cạch" một tiếng nhảy xuống. Gạt lên, nó lại nhảy. Có lúc gạt lên chạy được cả buổi rồi mới nhảy, có lúc trời mưa là nhảy liền. Tủ điện đặt gần chỗ ẩm, hố ngập nước thải, nhà có trẻ con hay đi ngang. Lúc đó câu hỏi không còn là "bơm có chạy không" mà là "mình có đang đứng gần thứ gì có điện không".
Trả lời ngắn: khi máy bơm chìm nước thải bị rò điện, chống giật nhảy có thể báo dòng điện rò ra ngoài. Đừng đóng lại liên tục, đừng chạm nước hay thân máy. Rò có thể ở máy, cáp, mối nối, phao, ổ cắm hoặc thiết bị khác cùng nhánh. Ngắt điện từ chỗ khô, gọi thợ điện.
Phần của bạn chỉ là nhìn, ghi lại, ngắt điện từ chỗ khô và rút phích khi tay khô. Đo, mở máy, nối dây là việc của thợ điện.
Chống giật nhảy và aptomat nhảy báo hai chuyện khác nhau
Trong tủ điện có thể có hai loại cần gạt trông na ná nhau, dân dã gọi chung là "CB" hoặc "át". Việc của chúng khác hẳn.
| Aptomat (CB) thường | Cầu dao chống giật | |
|---|---|---|
| Ngắt khi nào | Dòng điện chạy qua quá lớn, ví dụ máy bị kẹt cánh hay quá tải | Phát hiện điện đi ra ngoài đường dây, tức là có điện rò |
| Dấu hiệu | Thường nhảy sau khi máy ì ạch, nóng, kêu ù một lúc | Có thể nhảy ngay lúc đóng điện, hoặc nhảy bất chợt, hay nhảy khi mưa, khi hố ngập |
| Nghĩa là gì với máy bơm | Máy hoặc đường nước đang bị nặng, xem bài sự cố bơm chìm nước thải inox và vì sao bơm nhanh cháy | Có thể có điện rò ra vỏ, ra nước, ra ổ cắm. Đây là chuyện an toàn người, không phải chuyện bơm yếu |
Điều dễ nhầm là nghĩ cái nào nhảy cũng là "quá tải, gạt lại là xong". Với cầu dao chống giật thì không. Có loại gộp cả hai chức năng vào một thiết bị nên từ ngoài khó biết cái nào vừa ngắt. Bạn chỉ cần nhớ nó nhảy lúc nào, có mưa không, máy có kịp chạy không. Những chi tiết đó giúp thợ nhiều, và bạn không cần đóng điện thêm lần nào để biết.
Việc làm ngay khi chống giật cứ nhảy
Mục tiêu là không để ai bị điện giật và không cho điện chạy tiếp vào chỗ đang rò.
- Để cầu dao ở vị trí tắt. Gạt xuống hẳn rồi thôi. Mỗi lần đóng lại là một lần cho điện chạy vào đúng chỗ đang rò.
- Đứng chỗ khô, tay khô. Nền quanh tủ điện hay ổ cắm đang ướt thì đừng lại gần. Nhờ thợ điện hoặc người am hiểu điện đến xử lý từ chỗ an toàn.
- Không chạm nước trong hố, thân máy, dây cáp, dây phao. Điện rò có thể nằm ở bất kỳ chỗ nào trong số đó mà mắt thường không thấy.
- Rút phích chỉ khi tay khô và đứng chỗ khô. Phích có chỗ bị ẩm, cháy xém hay nóng thì để nguyên và ngắt từ cầu dao.
- Dán tờ giấy "Đừng bật" lên tủ điện. Người nhà không biết chuyện có thể thấy cầu dao đang tắt và đóng lên.
- Báo cho người trong nhà, nhất là trẻ con và người giúp việc, đừng lại gần hố.
- Ghi lại: lúc nhảy, nhảy ngay hay sau một lúc, hôm đó mưa không, hố có ngập hơn bình thường không, gần đây ai kéo máy lên hoặc nối dây không.
Nếu hố đang đầy và nhà bắt đầu ứ nước thải, hãy gọi thợ ngay thay vì thử bơm lại.
Máy bơm chìm nước thải bị rò điện ở đâu: những chỗ hay rò
Chống giật nhảy chưa chắc do chính cái máy. Điện có thể rò ở nhiều chỗ trên đường từ tủ điện xuống hố. Bảng dưới liệt kê các chỗ cần nghĩ tới, để bạn nói với thợ cho đủ.
| Chỗ hay rò | Dấu hiệu bạn có thể thấy | Ai kiểm |
|---|---|---|
| Thân máy, motor | Chống giật nhảy ngay lúc đóng điện; máy từng chạy cạn, từng ngập hoặc từng bị nước vào | Thợ, sau khi ngắt điện và nhấc máy lên đúng cách |
| Cáp ngâm nước | Vỏ cáp trầy, phồng, bị kéo căng, kẹt dưới nắp hố hay bị cánh/kẹp cứa | Bạn nhìn bằng đèn pin từ miệng hố; thợ xử lý |
| Mối nối dài cáp | Chỗ nối bọc băng keo, ổ nối đặt dưới đất hay trong hố | Thợ điện |
| Phao và dây phao | Dây phao trầy, phao bị kẹt, hộp đấu dây phao ẩm | Thợ |
| Ổ cắm, phích ở chỗ ẩm | Cháy xém, nước đọng, mùi khét, phích nóng | Thợ điện |
| Thiết bị khác cùng nhánh | Bình nóng lạnh, máy giặt, quạt hút hay đèn sân dùng chung đường dây | Thợ điện, tách từng thiết bị |
Nếu cùng nhánh còn thiết bị khác, máy bơm vô tội cũng có thể bị chống giật "kéo theo". Thợ sẽ tách từng thiết bị để biết, bạn đừng đoán rồi tự rút hết.
Bản thân cầu dao chống giật cũng có thể cũ hoặc nhạy quá, nhưng đó là kết luận của thợ sau khi loại các chỗ phía sau nó. Đừng đổi cầu dao khác ngay, vì có rò thật thì cái mới cũng nhảy.
Dây cáp, mối nối và điều catalog ghi
Cáp là chỗ hay có chuyện, nên đáng biết catalog Perotac ghi gì về điện và cáp. Mỗi dòng ghi một kiểu.
| Dòng | Điện | Cấp bảo vệ nước | Cáp |
|---|---|---|---|
| SS | Một pha 220–240 V; ba pha 380–415 V | Catalog không ghi cấp IP | Catalog không ghi chiều dài cáp |
| FC | Một pha và ba pha | IP68 | Dài 10 m; bản một pha kèm phích Schuko, bản ba pha đầu cáp để trần |
| KTZ | Ba pha 380–415 V | IP68 | 8 m; chiều dài khác theo yêu cầu |
Catalog dòng FC còn ghi rõ: không đặt hay nhấc máy bằng dây điện. Kéo máy bằng dây cáp làm cáp căng, rạn vỏ mà không ai thấy, về sau mới thấy chống giật nhảy.
IP68 nghĩa là gì ở đây. IP68 là ký hiệu chỉ máy kín, ngâm nước được. Catalog FC và KTZ-LH ghi IP68 cho máy. Đó là phần máy theo catalog. Nó không bảo đảm cáp đã bị trầy, mối nối bọc băng keo, ổ cắm hay phích ở ngoài hố. Máy kín mà cáp bị cứa thì nước vẫn có đường vào. Dòng SS catalog không ghi cấp IP, nên đừng tự cho là có, hãy hỏi bên bán.
Cáp ngắn thì sao. Nếu cáp không đủ dài đến tủ điện, đừng nối thêm. Mối nối trong hố ẩm là chỗ dễ rò. Cách đúng là hỏi bên bán cáp có chiều dài phù hợp ngay từ đầu, như catalog KTZ-LH ghi chiều dài cáp khác có thể theo yêu cầu. Bản ba pha của dòng FC có đầu cáp để trần, nghĩa là cần người có chuyên môn đấu vào tủ điện có bảo vệ, bạn không tự đấu.
Chọn một pha hay ba pha, cách đặt máy và đi dây, đọc thêm ở bài lắp đặt bơm chìm nước thải và bơm chìm nước thải một pha, ba pha.
Thợ sẽ kiểm gì, mình chuẩn bị gì
Thợ điện sẽ tách từng phần: ngắt điện, rồi kiểm lần lượt cáp, mối nối, phao, ổ cắm, các thiết bị khác cùng nhánh và cuối cùng là máy, bằng dụng cụ đo chuyên dụng và so với thông tin của đúng máy đó. Bạn không cần nhớ tên dụng cụ hay con số nào, cũng đừng tin con số lấy từ bài viết trên mạng cho máy của mình.
Phần chuẩn bị của chủ nhà gọn thôi:
- Cầu dao vẫn tắt cho đến khi thợ tới. Đừng đóng thử cho "thợ thấy nó nhảy", họ không cần điều đó.
- Ghi chú đã làm ở trên: lúc nhảy, nhảy ngay hay muộn, trời mưa không.
- Chụp ảnh từ chỗ khô: nhãn trên máy nếu đọc được, tủ điện (nhãn ghi nhánh nào), ổ cắm hoặc phích.
- Cho thợ biết lịch sử máy: máy một pha hay ba pha, mua khi nào, đã từng chạy cạn, ngập nước, nối dài cáp, kéo máy lên bằng dây hay chưa.
- Giữ lối vào khô thoáng, trẻ con và thú nuôi tránh xa hố.
Đừng làm những việc này
Có những mẹo nghe như cứu nguy, nhưng với điện rò ở nơi có nước thải thì dễ gây hại hơn là giúp.
- Gạt cầu dao lên liên tục để xem còn nhảy không. Mỗi lần đóng là một lần có điện ở chỗ có thể đang rò.
- Bỏ cầu dao chống giật, nối tắt hay đổi sang cái cỡ lớn hơn cho máy chạy tiếp. Cái nhảy là cái đang làm đúng việc. Bỏ nó đi thì rò vẫn còn, chỉ là không còn gì báo nữa.
- Quấn băng keo vào chỗ cáp hở. Băng keo che được mắt nhìn, không phục hồi được lớp cách điện của cáp ngâm nước.
- Nối dài dây cáp máy để với tới tủ điện.
- Sấy khô motor rồi chạy lại vì nghĩ nước vào thì hong là xong. Nguyên nhân làm nước vào vẫn còn đó.
- Dùng bút thử điện hay xuống hố sờ thử để biết còn điện hay không. Đó không phải cách xác nhận an toàn.
- Nhấc máy bằng dây cáp hoặc dây phao.
- Tự mở thân máy, hộp đấu dây, hộp phao.
Câu hỏi thường gặp về máy bơm chìm nước thải bị rò điện
Chống giật nhảy có chắc là máy bơm hỏng không?
Điện rò có thể ở máy, cáp, mối nối, phao, ổ cắm hay thiết bị khác chung nhánh, và bản thân cầu dao cũng có thể có vấn đề. Thợ điện tách từng phần mới kết luận được. Việc bạn làm được là để cầu dao tắt khi nó đã nhảy lặp lại.
Có nên bỏ cầu dao chống giật cho máy chạy tiếp không?
Nên giữ nguyên. Cầu dao chống giật báo cho bạn biết có điện rò. Bỏ nó đi, điện vẫn rò vào nước và thân máy, chỉ khác là không còn gì ngắt khi có người chạm vào. Hãy để thợ tìm chỗ rò, thay vì tắt cái báo động.
Máy bơm chìm IP68 sao vẫn rò điện?
IP68 là ký hiệu catalog FC và KTZ-LH ghi cho máy, ý là máy kín ngâm nước. Nó không nói gì về cáp đã trầy, mối nối, ổ cắm hay phích ngoài hố. Máy kín mà cáp hở thì điện vẫn rò. Thợ sẽ kiểm cả đường dây chứ không chỉ cái máy.
Nối dài dây máy bơm chìm có sao không?
Nên tránh. Chỗ nối trong môi trường ẩm là chỗ dễ rò nhất. Nếu cáp không đủ dài, hãy hỏi bên bán cáp đủ dài thay vì nối thêm. Catalog dòng KTZ-LH ghi chiều dài cáp khác có thể theo yêu cầu, dòng FC ghi cáp 10 m. Dòng SS thì catalog không ghi chiều dài cáp.
Máy bơm chìm bị nước vào, sấy khô có dùng lại được không?
Sấy chỉ làm khô bề mặt, chưa cho biết lớp cách điện còn tốt hay không, và chỗ nước đã vào vẫn chưa tìm ra. Hãy ngắt điện, để thợ kiểm tra rồi mới quyết định sửa hay thay.
Cầu dao chống giật đã nhảy lặp lại thì gọi thợ điện ngay, không đợi "xem thêm một hôm". Nếu cần cân nhắc thiết bị tủ điện hoặc phụ kiện đi kèm khi thay đổi lắp đặt, xem nhóm tủ điện và phụ kiện. Muốn nói về máy đang dùng, loại cáp, một pha hay ba pha, bạn gửi ảnh nhãn máy và tủ điện (chụp từ chỗ khô) qua trang liên hệ để được đối chiếu với catalog Perotac.