Lắp bơm ly tâm đúng kỹ thuật bắt đầu từ bệ máy và đường ống, trước khi đấu điện hay mồi nước. Với bơm trục ngang, bệ lệch hoặc ống ghì vào mặt bích có thể truyền lực sang thân bơm, làm sai tâm cụm quay và phát sinh rung sau khi khởi động.
Trả lời ngắn: Hãy cố định bơm trên bệ phẳng, làm giá đỡ riêng cho ống hút và ống đẩy, kiểm tra chiều quay, mồi đầy buồng bơm rồi mới chạy thử. Bơm rời trục cần căn khớp nối; bơm liền trục cần kiểm độ phẳng của bệ và tình trạng quay tự do.
Lắp bơm ly tâm cần chuẩn bị gì trước khi đặt máy?
Cần chốt đúng model, môi chất, nguồn điện và sơ đồ đường ống trước khi khoan bu lông neo. Đối chiếu mã trong danh mục bơm ly tâm trục ngang; nếu chưa rõ cấu tạo cửa hút, cửa đẩy và cánh bơm, bài bơm ly tâm trục ngang là gì giải thích riêng phần đó.
| Hạng mục kiểm tra | Thông tin cần có trước khi lắp | Việc thực hiện |
|---|---|---|
| Mã máy | Đúng mã trên tem và đơn hàng | Đối chiếu mã trước khi đưa máy lên bệ |
| Môi chất | Nước sạch, nhiệt độ và khả năng có cát, sợi hoặc cặn | Chọn đúng dòng bơm và vật liệu phớt |
| Điện | Điện áp, số pha, tần số trên tem motor | Đối chiếu với tủ điện và thiết bị bảo vệ |
| Đường hút | Mực nước thấp nhất, chiều dài ống, số co, rọ hút hoặc luppe | Bố trí tuyến ngắn và hạn chế điểm giữ khí |
| Đường đẩy | Cao độ điểm cuối, áp cần dùng, tuyến ống và van | Bố trí van, đồng hồ và giá đỡ trước khi nối bơm |
| Bệ máy | Kích thước chân đế, vị trí bu lông, không gian tháo motor | Làm bệ phẳng và chừa đường bảo trì |
| Tài liệu model | Đường đặc tính Q–H và NPSHr | Dùng làm mốc khi chạy thử và nghiệm thu |
Các dòng bơm ly tâm trục ngang Perotac CM là bơm một tầng cánh, hút ngang, nối bích, dùng motor 3 pha 380 V/50 Hz. Dải công suất của dòng là 1,5–45 kW; vì vậy tiết diện dây, thiết bị đóng cắt và bảo vệ phải lấy theo tem của đúng motor thay vì suy từ kích thước thân bơm.
Nước có cát, sợi hoặc cặn mài mòn cần được nhận diện trước khi nối máy. Dòng CM dành cho nước sạch; việc lắp hoàn chỉnh một model không phù hợp môi chất chỉ chuyển rủi ro sang cánh bơm và phớt cơ khí.
Đặt bơm lên bệ thế nào để đường ống không ghì thân?
Bệ phải giữ tổ bơm ổn định mà không làm chân đế bị xoắn khi siết bu lông. Chọn nơi khô, thông gió, tiếp cận được motor, nắp quạt, phớt và các mặt bích; ngoài trời cần mái che phù hợp.
Các bước đặt máy nên thực hiện như sau:
- Đặt tổ bơm lên bệ, kê tại các vị trí chịu lực của chân đế.
- Kiểm mặt bệ và chân máy trước khi siết bu lông neo.
- Siết bu lông theo lượt, quan sát chân nào bị kéo xuống hoặc làm đế vênh.
- Kiểm tra trục quay tự do bằng thao tác phù hợp với hướng dẫn của model.
- Căn vị trí cửa hút và cửa đẩy với tuyến ống khi đường ống vẫn được đỡ độc lập.
- Nối mặt bích mà không dùng bu lông để kéo một đường ống lệch tâm về phía bơm.
- Kiểm lại bệ và cụm quay sau khi toàn bộ ống đã được siết.
Một mặt bích chỉ khớp sau khi dùng bu lông kéo ép là dấu hiệu tuyến ống đang truyền tải vào thân bơm. Cách xử lý là chỉnh lại giá đỡ, cao độ và hướng ống, sau đó mới lắp gioăng và siết mặt bích.
Nối ống hút, rọ hút và ống đẩy thế nào?
Ống hút cần ngắn, kín khí và đi theo tuyến hạn chế điểm cao giữ khí. Đường kính, kiểu côn chuyển và khoảng cách đến co phải theo sơ đồ của model; mỗi mối ren, gioăng hoặc mối hàn phía hút đều cần được kiểm tra độ kín trước khi mồi nước.
Với nguồn nước thấp hơn tâm bơm, lắp rọ hút hoặc luppe đúng chiều để giữ nước mồi. Đầu hút phải ngập trong nước ở mọi trạng thái vận hành dự kiến và đặt cách vùng bùn cặn, xoáy mặt nước. Mực nước dùng để kiểm tra là mực nước động khi bơm chạy, vì đây mới là trạng thái tạo tổn thất hút lớn.
Ống hút và ống đẩy cần có gối đỡ riêng. Khối lượng ống, van và nước trong ống phải truyền xuống kết cấu đỡ, thay vì treo trên cổ bơm. Nếu tháo bu lông mặt bích mà ống bật lệch khỏi cửa bơm, hãy chỉnh lại gối đỡ trước khi vận hành.
Van trên đường hút được bố trí theo sơ đồ hệ thống và giữ đường hút thông thoáng khi chạy. Việc điều tiết lưu lượng chỉ thực hiện tại vị trí được hướng dẫn cho model; không sao chép thao tác chỉnh van hút từ một sơ đồ bơm khác.
Bơm liền trục và bơm rời trục căn chỉnh khác nhau thế nào?
Bơm rời trục có khớp nối giữa motor và đầu bơm nên cần căn đồng tâm; bơm liền trục gắn cánh bơm trực tiếp với trục motor nên không có khớp nối riêng để thực hiện thao tác này.
| Cấu hình | Bộ phận cần kiểm | Việc căn chỉnh khi lắp |
|---|---|---|
| Bơm liền trục | Chân đế, độ phẳng bệ, mặt bích và khả năng quay tự do | Cân bệ, loại bỏ tải đường ống, kiểm cụm quay theo hướng dẫn hãng |
| Bơm rời trục | Chân đầu bơm, chân motor, khớp nối và bệ chung | Căn sai lệch góc và sai lệch song song bằng dụng cụ phù hợp |
| Cả hai cấu hình | Bu lông neo, gối đỡ ống và mặt bích | Kiểm lại sau khi siết ống vì tải đường ống có thể làm thay đổi vị trí máy |
Với bơm rời trục, căn sơ bộ khi đặt máy chưa phải kết quả cuối. Cần kiểm lại sau khi siết bu lông neo, nối đường ống và hoàn tất các tải cơ khí tác động lên bệ.
Với bơm liền trục, bỏ qua máy căn khớp nối không đồng nghĩa bỏ qua kiểm tra cơ khí. Bệ vênh và mặt bích bị kéo vẫn có thể làm cụm quay nặng, truyền rung sang ống hoặc ảnh hưởng phớt.
Đấu điện, mồi nước và chạy thử bơm ly tâm
Chỉ cấp điện sau khi cơ khí, đường ống và nối đất đã hoàn tất. Thợ điện cần đối chiếu điện áp, số pha và tần số trên tem motor với nguồn cấp, đồng thời cài thiết bị bảo vệ theo dữ liệu của motor và yêu cầu của hãng.
Trình tự khởi động gồm:
- Ngắt nguồn và kiểm tra đầu nối điện, nối đất, thiết bị bảo vệ.
- Mở tuyến hút theo trạng thái vận hành quy định của hệ thống.
- Mở lỗ mồi hoặc lỗ xả khí, đổ nước đến khi buồng bơm và tuyến hút đã đầy.
- Đóng kín lỗ mồi, kiểm tra rò tại gioăng, ren và mặt bích phía hút.
- Nhấp điện theo hướng dẫn an toàn để xác nhận chiều quay.
- Khởi động bơm và quan sát áp, lưu lượng, dòng điện, tiếng cơ khí và điểm rò.
- Đưa hệ thống về trạng thái làm việc, rồi ghi số đo khi các chỉ số đã ổn định.
Dòng CM dùng phớt cơ khí và phải mồi đầy nước trước khi chạy; chạy khô làm hỏng phớt. Nếu máy đã quay mà nước chưa lên, hãy dừng để kiểm tra nước mồi, chiều quay, độ kín ống hút và rọ hút theo bài bơm ly tâm không lên nước.
Nghiệm thu lắp bơm ly tâm bằng số đo nào?
Biên bản chạy thử cần ghi được trạng thái van, mực nước và các số đo vận hành, thay vì chỉ ghi “máy chạy êm”. Các giá trị đó cho phép phân biệt sai lệch do lắp đặt với trường hợp hệ thống đang yêu cầu một điểm làm việc khác đường đặc tính của máy.
Bảng lưu lượng – cột áp bơm ly tâm trục ngang Perotac CM32 ở 50 Hz: cột áp H (m) của từng mã CM32-160/1.5 đến CM32-250/15 tại từng mức lưu lượng Q (m³/h).
| Nhóm | Nội dung cần ghi |
|---|---|
| Nhận dạng | Hãng, mã máy, mã motor và thông tin trên tem |
| Điện | Điện áp nguồn, thứ tự pha, dòng từng pha và cài đặt bảo vệ |
| Thủy lực | Áp phía hút, áp phía đẩy, lưu lượng và mực nước động |
| Trạng thái hệ thống | Vị trí van, số nhánh đang mở và tình trạng rọ hút |
| Cơ khí | Điểm rò, tiếng va chạm, vị trí rung và nhiệt độ ổ trục nếu có dụng cụ |
| Kết quả | Thời điểm đo, người đo, dụng cụ và hành động cần xử lý |
Số đo lưu lượng và cột áp phải được đặt cạnh đường cong của đúng mã. Chẳng hạn, bảng Q–H CM32 ghi các điểm sau cho CM32-160/2.2:
| Lưu lượng (m³/h) | Cột áp của CM32-160/2.2 (m) |
|---|---|
| 6 | 29,6 |
| 9 | 28,5 |
| 18 | 22 |
| 24 | 15 |
Bảng cho thấy cột áp thay đổi theo lưu lượng: con số đo tại công trình chỉ có ý nghĩa khi lưu lượng và cột áp được ghi cùng thời điểm. Nếu hệ thống đo được lưu lượng nhưng thiếu áp, hoặc đo áp khi van đóng mà không ghi trạng thái van, kết quả chưa đủ để đối chiếu đường cong.
Bảng trên cũng không phải dung sai nghiệm thu cho mọi máy. Với model khác, dùng đường Q–H của chính model đó; tiêu chí chấp nhận và sai số đo cần lấy theo hợp đồng, thiết kế và hướng dẫn của hãng.
Bơm ly tâm hút sâu bao nhiêu mét sau khi lắp?
Độ hút của bơm ly tâm không nên lấy một con số cố định cho mọi hệ. Một số hướng dẫn nêu 4–8 m, trong khi tài liệu khác yêu cầu chiều cao hút nhỏ hơn 6 m; hai khoảng này đều thiếu dữ liệu về đường ống, nhiệt độ nước và NPSHr của model.
Việc kiểm tra đúng cần dùng:
- Mực nước động thấp nhất so với tâm cửa hút.
- Tổn thất qua chiều dài ống, co, van, côn chuyển và rọ hút.
- Áp suất khí quyển tại vị trí lắp.
- Nhiệt độ và áp suất hóa hơi của chất lỏng.
- NPSHr tại lưu lượng làm việc của đúng model.
Điều kiện vận hành là NPSHa của hệ thống phải lớn hơn NPSHr của bơm với biên an toàn theo tài liệu hãng hoặc yêu cầu thiết kế. Thông số hiện có chưa cho NPSHr của từng mã CM/CA, vì vậy bên bán cần cung cấp đường đặc tính tương ứng trước khi duyệt một hệ hút âm.
Khi cần cải thiện phía hút, ưu tiên hạ bơm gần mực nước, rút ngắn ống, giảm co và xử lý các điểm hở khí. Tăng công suất motor không sửa được tổn thất hút hoặc thiếu NPSH.
Câu hỏi thường gặp về lắp bơm ly tâm
Lắp bơm ly tâm bắt đầu từ bệ hay đường ống?
Bắt đầu từ bệ và vị trí tổ bơm, sau đó mới hoàn thiện giá đỡ và tuyến ống theo tâm cửa hút, cửa đẩy. Đường ống phải tự chịu tải; dùng mặt bích để kéo ống về phía bơm có thể làm vênh chân đế và phát sinh rung.
Bơm ly tâm hút sâu bao nhiêu mét sau khi lắp?
Không thể chốt chung bằng khoảng 4–8 m hay dưới 6 m. Cần tính theo mực nước động, tổn thất đường hút, nhiệt độ chất lỏng và NPSHr của đúng model; nếu thiếu đường NPSHr, yêu cầu bên bán xác nhận bằng văn bản trước khi duyệt lắp.
Vì sao đường ống rung sau khi lắp bơm ly tâm?
Rung có thể truyền từ bơm sang ống do bệ yếu, sai tâm khớp nối, mặt bích bị kéo lệch hoặc giá đỡ ống chưa phù hợp. Hãy xác định nơi rung mạnh nhất, kiểm bệ và gối đỡ, rồi kiểm căn chỉnh của bơm rời trục trước khi tháo đầu bơm.
Lắp bơm ly tâm hoàn tất khi tổ máy có bệ ổn định, đường ống tự chịu tải, buồng bơm được mồi đầy và biên bản chạy thử có đủ số đo điện lẫn Q–H. Gửi mã máy, sơ đồ ống, mực nước động và điểm lưu lượng–cột áp qua liên hệ để đối chiếu trước khi đưa hệ thống vào vận hành.