Bơm trục đứng đa tầng cánh rung kèm áp lực yếu chưa phải bằng chứng ruột buồng cánh đã hỏng. Đường hút thiếu nước, e khí, lọc nghẹt, ứng lực từ ống, chân đế lỏng hoặc cánh mòn đều có thể tạo ra một phần triệu chứng. Cách phân biệt là ghi đủ áp hút, áp đẩy, lưu lượng và dòng điện trước khi tháo máy.
Trả lời ngắn: Khi bơm rung kèm hụt áp, hãy giữ nguyên trạng thái van và tốc độ, ghi áp cửa hút, áp cửa đẩy, lưu lượng rồi dòng điện từng pha. Áp hút xấu kèm tiếng sỏi hướng về đường hút hoặc xâm thực; áp hút ổn mà cột áp thấp mới chuyển sang kiểm ruột buồng cánh.
Vì sao bơm trục đứng đa tầng cánh vừa rung vừa hụt áp?
Ở bơm đa tầng cánh, nước đi lần lượt qua nhiều cánh và buồng dẫn để tăng cột áp. Mã CDLF thể hiện ngay cấu trúc này: phần số sau dấu gạch là số tầng cánh; thêm tầng làm cột áp tăng, còn cỡ lưu lượng gần như giữ nguyên trong cùng họ.
Vì các tầng thủy lực nối tiếp nhau, thiếu nước ở cửa hút ảnh hưởng toàn bộ cụm. Bọt khí hình thành tại mắt cánh làm dòng chảy gián đoạn, gây tiếng lạo xạo, rung lắc và giảm áp cửa đẩy. E khí do chưa mồi đầy nước cũng tạo biểu hiện gần giống, nhưng có thể giảm sau khi xả hết khí và khôi phục nguồn nước liên tục.
Rung cơ khí có đường truyền khác. Chân đế lỏng, mặt bích bị ép lệch hoặc đường ống thiếu giá đỡ truyền lực trực tiếp vào thân bơm. Bạc đạn, khớp nối hay cụm quay mất cân bằng lại tạo rung theo tốc độ motor. Những lỗi này có thể tồn tại cùng lọc hút nghẹt, nên chỉ nghe tiếng máy chưa đủ để quyết định thay cánh.
Bơm trục đứng Perotac CDLF dùng motor 3 pha 380 V/50 Hz, 2 cực, tốc độ khoảng 2.900 vòng/phút theo tài liệu kỹ thuật của Perotac. Máy bơm nước sạch, không lẫn hạt mài; phải mồi đầy nước và xả khí trước khi chạy. Nếu môi chất có cặn mài, cần xử lý nguồn nước thay vì chỉ thay ruột buồng cánh rồi cho máy chạy lại trong cùng điều kiện.
Bơm trục đứng đa tầng cánh rung, hụt áp: đo gì trước?
Trình tự hợp lý là kiểm tra điều kiện bên ngoài, đo thủy lực rồi mới đánh giá điện và cụm quay. Giữ nguyên tốc độ biến tần, trạng thái van và số điểm dùng nước trong suốt lần đo; đổi nhiều điều kiện cùng lúc sẽ làm mất dấu nguyên nhân.
-
Ngắt điện để kiểm tra chân đế, bu-lông, giá đỡ ống, khớp nối và dấu ép lệch tại hai mặt bích. Xử lý chi tiết lỏng hoặc đường ống treo tải lên thân bơm trước khi chạy đo.
-
Xác nhận bể hút còn nước, van hút mở đúng vị trí, lọc hút sạch và buồng bơm đã được mồi đầy. Mở điểm xả khí theo hướng dẫn của hãng rồi đóng lại trước khi ghi số.
-
Cho máy chạy ở trạng thái vận hành cần chẩn đoán và ghi áp cửa hút. Nếu đồng hồ dao động cùng nhịp tiếng sỏi hoặc áp hút giảm khi tăng lưu lượng, ưu tiên kiểm đường hút, lọc, van và khả năng xâm thực.
-
Ghi áp cửa đẩy tại cùng thời điểm. Lấy chênh áp giữa cửa đẩy và cửa hút để quy đổi về cột áp theo loại đồng hồ, vị trí lắp và môi chất của hệ thống.
-
Đo lưu lượng thực. Cột áp chỉ có nghĩa khi đi kèm lưu lượng; một số ở trạng thái đóng van chưa đại diện cho điểm máy đang cấp nước.
-
Ghi dòng điện từng pha và so với tem motor, hồ sơ chạy thử cùng trạng thái tải. Dòng điện lệch giữa các pha hướng việc kiểm tra sang nguồn, đấu nối hoặc motor; dòng ổn mà cột áp vẫn thấp khiến phần thủy lực đáng kiểm tra hơn.
| Kết quả quan sát và đo | Hướng nguyên nhân | Việc làm trước khi tháo buồng cánh |
|---|---|---|
| Áp hút dao động hoặc giảm, lưu lượng và áp đẩy cùng giảm, có tiếng như sỏi | Thiếu nước hút, lọc nghẹt, van hạn chế hoặc xâm thực | Khôi phục mực nước, mở đúng van, vệ sinh lọc, xả khí và kiểm độ kín đường hút |
| Áp hút ổn, áp đẩy thấp hơn đường Q–H tại đúng lưu lượng | Cánh mòn, khe hở tăng, buồng dẫn tắc hoặc tốc độ quay chưa đạt | Xác nhận tốc độ và chiều quay; nếu đạt mới kiểm ruột buồng cánh |
| Áp hút và áp đẩy ổn nhưng thân, bệ hoặc ống rung | Chân đế, mặt bích, giá đỡ ống, khớp nối hoặc cụm quay | Ngắt điện, giải phóng ứng lực ống, siết và căn chỉnh theo hướng dẫn lắp đặt |
| Áp và lưu lượng dao động theo tốc độ biến tần | Cài đặt điều khiển, cảm biến áp hoặc nguồn nước đầu vào biến động | Cố định một tốc độ để đo lại; kiểm cảm biến và điều kiện hút |
| Dòng điện giữa các pha bất thường, motor rung hoặc phát tiếng điện từ | Nguồn, đầu nối, motor hoặc tải cơ khí | Ngắt điện, kiểm nguồn và motor trước khi tiếp tục vận hành |
Nếu bơm đang rung mạnh, phát nhiệt, cọ cơ khí hoặc mất nước hút, hãy dừng máy thay vì cố chạy để lấy đủ số. Có thể lắp đồng hồ và chuẩn bị phép đo khi máy đã được cô lập, sau đó chạy trong thời gian cần thiết theo quy trình an toàn của đơn vị vận hành.
Tách xâm thực khỏi rung do bệ và đường ống
Xâm thực gắn với điều kiện áp suất tại cửa hút, còn rung do bệ hoặc đường ống gắn với liên kết cơ khí. Dấu hiệu có giá trị nhất là triệu chứng thay đổi thế nào khi lưu lượng, áp hút hoặc tình trạng đường hút thay đổi.
Khi lọc hút nghẹt hoặc van hút tạo cản trở, tăng lưu lượng làm áp tại mắt cánh giảm thêm. Máy có thể phát tiếng như sỏi, đồng hồ áp hút dao động, áp đẩy và lưu lượng cùng suy giảm. Hướng xử lý là làm sạch lọc, mở đúng van, rút ngắn hoặc sửa đường hút gây tổn thất, bổ sung nước vào bể và xả e khí. Chỉ lắp đệm chống rung sẽ che bớt rung truyền ra nền nhưng không khôi phục điều kiện hút.
Khi rung đến từ chân đế hoặc ứng lực ống, áp hút có thể vẫn ổn định. Vết lệch tại mặt bích, chân bơm không tựa đều hoặc ống dịch chuyển khi tháo bu-lông trong trạng thái đã ngắt điện là căn cứ để sửa phần lắp đặt. Đường ống phải có giá đỡ riêng; siết bu-lông để kéo hai mặt bích lệch nhau vào vị trí sẽ đưa tải liên tục vào thân, phớt và cụm quay.
Nếu có đường NPSHr đúng mã tại lưu lượng đang chạy, có thể kiểm điều kiện:
NPSHa phải lớn hơn NPSHr cộng biên dự trữ.
Một hướng dẫn kỹ thuật nêu biên tối thiểu 0,5 m và phương án thận trọng dùng 1 m. Đây là số sàng lọc, chưa phải ngưỡng chung cho mọi nhiệt độ nước, cao độ lắp đặt và cấu hình đường hút. Cần tính NPSHa bằng áp suất tuyệt đối, chênh cao hút, tổn thất đường ống và áp suất hơi của nước tại nhiệt độ vận hành, rồi lấy NPSHr ở đúng lưu lượng.
Bạc đạn có thể tạo tiếng rào hoặc ù và truyền rung theo tốc độ motor, nhưng bản thân tiếng bạc đạn chưa giải thích đầy đủ việc áp cuối tuyến giảm. Nếu áp hút đồng thời xấu, hãy xử lý đường hút trước. Nếu áp hút đạt, tốc độ đúng mà cột áp đo vẫn thấp hơn đường Q–H, lúc đó mới mở rộng kiểm tra sang cánh, buồng dẫn và bạc đỡ.
Đối chiếu áp đo được với bảng Q–H CDLF
Muốn kết luận hụt áp, phải so cột áp đo được với đúng mã và đúng lưu lượng. Hai giá trị lớn nhất trên trang sản phẩm có thể nằm ở hai đầu đường cong, vì vậy ghép chúng thành một điểm vận hành sẽ tạo chuẩn sai.
Bảng lưu lượng – cột áp bơm trục đứng đa tầng cánh Perotac CDLF8 ở 50 Hz: cột áp H (m) của từng mã CDLF8-6 đến CDLF8-20 tại từng mức lưu lượng Q (m³/h).
Dưới đây là ba điểm lấy từ bảng Q–H CDLF cỡ 8:
| Mã Perotac | Công suất | Điểm trong bảng Q–H |
|---|---|---|
| CDLF8-8 | 3 kW | 65 m tại 10 m³/h |
| CDLF8-12 | 4 kW | 92 m tại 10 m³/h |
| CDLF8-16 | 5,5 kW | 130 m tại 10 m³/h |
Với máy CDLF8-12, chuẩn đối chiếu tại lưu lượng 10 m³/h là 92 m. Nếu hệ thống đang đo ở lưu lượng khác, phải chuyển sang đúng cột lưu lượng trong bảng thay vì giữ nguyên mốc 92 m.
CDLF8-12 cho 124 m tại 5 m³/h nhưng chỉ còn 78 m tại 12 m³/h. Vì vậy, 12 m³/h và 124 m không phải một điểm vận hành đồng thời. Đây cũng là lý do tem hoặc trang mã ghi lưu lượng và cột áp ở hai đầu dải chưa đủ để kết luận máy đang hụt áp.
Khi cột áp đo thấp, kiểm thêm vị trí đồng hồ. Đồng hồ đặt xa bơm đã bao gồm tổn thất của đoạn ống, van và phụ kiện nằm giữa. Muốn đánh giá đầu bơm, nên có áp tại cửa hút và cửa đẩy hoặc hiệu chỉnh đầy đủ chênh cao, vận tốc và tổn thất từ vị trí đo.
Nếu chưa chắc máy đang lắp thuộc đa tầng cánh CDLF hay kiểu inline một tầng, bài phân biệt bơm trục đứng đa tầng, inline và turbine giúp xác định đúng cấu tạo trước khi chọn bảng đặc tính.
Khi nào sửa đường hút, thay ruột buồng cánh hay đầu bơm?
Sửa đường hút khi số đo cho thấy năng lượng đầu vào của bơm đang thiếu hoặc dao động. Áp hút xấu, lọc bẩn, van hút hạn chế, bể thiếu nước, rò khí hay buồng bơm còn e đều phải được xử lý trước. Nếu áp và lưu lượng phục hồi sau thao tác này, chưa có căn cứ tháo ruột buồng cánh.
Kiểm ruột buồng cánh khi áp hút đã ổn, chiều quay và tốc độ motor đúng, nhưng cột áp tại lưu lượng đo vẫn thấp hơn bảng Q–H đúng mã. Với CDLF dùng cho nước sạch, dấu mòn, biến dạng, dị vật hoặc cặn trong cánh và buồng dẫn cần được ghi lại sau khi tháo. Mòn một tầng có thể làm giảm phần cột áp mà tầng đó tạo ra; hư hại trên nhiều tầng làm sai lệch lớn hơn.
Thay cánh hoặc chi tiết trong ruột khi phạm vi hỏng được xác định rõ và vỏ đầu bơm còn đủ điều kiện lắp lại. Cần kiểm đồng bộ cánh, buồng dẫn, bạc đỡ, trục và phớt; thay riêng chi tiết nhìn thấy hỏng trong khi trục hoặc bạc đỡ đã mòn có thể khiến cụm quay tiếp tục rung.
Xem xét thay đầu bơm khi phần thủy lực hỏng trên nhiều tầng, thân hoặc liên kết chính mất khả năng lắp kín, hay tổng số chi tiết cần thay gần bằng một cụm đầu hoàn chỉnh. Motor chỉ nên giữ lại khi kiểm tra điện, trục và ổ đỡ motor đạt yêu cầu. Yêu cầu bên bán xác nhận bằng văn bản phạm vi phụ tùng, điều kiện bảo hành và thông số chạy thử sau sửa chữa.
| Kết quả kiểm tra | Phương án phù hợp |
|---|---|
| Áp hút hoặc nguồn nước vào bất ổn; máy hồi áp sau khi vệ sinh lọc, mở van, mồi và xả khí | Sửa đường hút, chưa tháo ruột buồng cánh |
| Áp hút ổn, tốc độ đúng, cột áp thấp hơn bảng tại đúng lưu lượng; phát hiện cánh hoặc buồng dẫn hỏng cục bộ | Thay chi tiết hỏng trong ruột buồng cánh và chạy đo lại |
| Nhiều tầng thủy lực hỏng, thân đầu bơm mất khả năng lắp kín, motor được kiểm tra đạt | So sánh phương án thay đầu bơm với sửa toàn bộ phần thủy lực |
| Dòng điện hoặc motor bất thường đồng thời phần thủy lực hỏng | Đánh giá riêng motor và đầu bơm trước khi quyết định giữ lại bộ phận nào |
Sau khi xử lý rung hoặc hụt áp, hãy dùng nhật ký chạy thử định kỳ bơm bù áp PCCC để so áp khởi động, áp dừng và trạng thái bàn giao.
Câu hỏi thường gặp về bơm rung và hụt áp
Bơm trục đứng đa tầng cánh rung và kêu như có sỏi là bị gì?
Tiếng như sỏi kèm áp hút dao động, lưu lượng và áp đẩy giảm hướng nhiều đến xâm thực. Hãy kiểm mực nước bể, lọc, van hút, độ kín đường ống và việc xả e trước; sau đó mới tính NPSHa và đối chiếu NPSHr tại đúng lưu lượng.
Bơm trục đứng đa tầng cánh mới lắp đã rung mạnh do đâu?
Ưu tiên kiểm chân đế, căn chỉnh, mặt bích, giá đỡ ống, chiều quay và việc mồi đầy nước. Máy mới vẫn có thể rung nếu đường ống kéo lệch thân bơm, buồng cánh còn khí hoặc nguồn điện đấu chưa đúng với tem motor.
Thay đầu bơm trục đứng có cần thay cả motor không?
Không nhất thiết. Có thể giữ lại motor nếu kết quả kiểm tra điện, trục và ổ đỡ motor đạt yêu cầu; chỉ thay cả motor khi bộ phận này có lỗi riêng hoặc không còn phù hợp với đầu bơm thay thế.
Rung kèm hụt áp nên được xử lý từ đường hút và số đo vận hành trước khi tháo CDLF8-12 hoặc thay ruột buồng cánh. Gửi mã máy, ảnh tem, áp hút, áp đẩy, lưu lượng và dòng điện qua liên hệ để đối chiếu đúng bảng Q–H và phạm vi cần kiểm.